ആകാശ നിരീക്ഷകർക്കും ശാസ്ത്ര കുതുകികൾക്കും ആവേശം പകർന്ന് നവംബർ മാസം അപൂർവ്വ ആകാശക്കാഴ്ചകളിലേക്ക്. ഉൽക്കാവർഷങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങളുടെ അപൂർവ്വ വിന്യാസങ്ങൾ, വർഷാവസാനത്തിലെ സൂപ്പർമൂൺ എന്നിവയാണ് ഈ മാസത്തെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ. നഗരവെളിച്ചത്തിൽ നിന്നും മലിനീകരണത്തിൽ നിന്നും അകന്ന് തെളിഞ്ഞ ആകാശമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇവയിൽ പലതും നഗ്നനേത്രങ്ങൾക്കൊണ്ട് കാണാൻ സാധിക്കും.
നവംബറിലെ പ്രധാന ആകാശവിസ്മയങ്ങൾ ഇവയാണ്:
1. ചന്ദ്രനും ചൊവ്വയും വ്യാഴവും ഒരേ നിരയിൽ (നവംബർ 2-3)
മാസത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ കിഴക്കൻ ആകാശത്ത് ചന്ദ്രൻ, ചൊവ്വ (Mars), വ്യാഴം (Jupiter) എന്നിവയും ചിങ്ങം രാശിയിലെ തിളക്കമുള്ള ‘റെഗുലസ്’ (Regulus) നക്ഷത്രവും അടുത്തടുത്തായി ദൃശ്യമായി. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യാഴം ചന്ദ്രന് പിന്നിൽ ഒളിക്കുന്ന അപൂർവ്വ ഗ്രഹമറയ്ക്കൽ (Lunar Occultation) പ്രതിഭാസത്തിനും ഇത് വേദിയായി. ഇരുണ്ട ആകാശമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ബൈനോക്കുലർ ഉപയോഗിച്ച് നിരീക്ഷിച്ചാൽ ‘ബീഹൈവ്’ (Beehive) നക്ഷത്രക്കൂട്ടത്തെയും വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിക്കും.
2. ടോറിഡ് ഉൽക്കാവർഷങ്ങൾ (Taurid Meteor Showers)
നവംബർ 4, 5 തീയതികളിൽ ദക്ഷിണ ടോറിഡ് (Southern Taurid) ഉൽക്കാവർഷം അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തി. വേഗത കുറഞ്ഞതും എന്നാൽ അസാധാരണമാംവിധം തിളക്കമേറിയതുമായ ‘ഫയർബോൾ’ (Fireballs) അഥവാ അഗ്നിഗോളങ്ങൾ ഈ ഉൽക്കാവർഷത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. ഇതിനുപുറമേ, നവംബർ 11, 12 തീയതികളിൽ ഉത്തര ടോറിഡ് (Northern Taurid) ഉൽക്കാവർഷവും ആകാശത്ത് ദൃശ്യമാകും.
3. നാൽവർ സംഘത്തിന്റെ ഗ്രഹവിന്യാസം (Planet Parade)
മാധ്യമ പകുതിയോടെ (നവംബർ 14-16) പ്രഭാതത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അപൂർവ്വമായ ഒരു ഗ്രഹവിന്യാസം കൂടി വരുന്നുണ്ട്. ചൊവ്വയും വ്യാഴവും ആകാശത്ത് പരസ്പരം വളരെ അടുത്തായി (വെറും ഒരു ഡിഗ്രി വ്യത്യാസത്തിൽ) കാണപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ശുക്രനും (Venus) ബുധനും (Mercury) തെക്ക് കിഴക്കൻ ചക്രവാളത്തിൽ തിളങ്ങിനിൽക്കും. യുറാനസിനെയും (Uranus) ഈ സമയത്ത് ചെറിയ ദൂരദർശിനികളുടെ സഹായത്തോടെ കണ്ടെത്താനാകും.
4. ലിയോണിഡ് ഉൽക്കാവർഷം (Nov 17-18)
നവംബർ 17, 18 തീയതികളിലാണ് വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഉൽക്കാവർഷങ്ങളിൽ ഒന്നായ ലിയോണിഡ് (Leonid) ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തുന്നത്. മണിക്കൂറിൽ 10 മുതൽ 15 വരെ ഉൽക്കകൾ വരെ ഇതിൽ ദൃശ്യമാകാം. മറ്റ് ഉൽക്കാവർഷങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയാണ് ലിയോണിഡുകൾ. അർദ്ധരാത്രിക്ക് ശേഷം തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ടെലിസ്കോപ്പുകളുടെ സഹായമില്ലാതെ തന്നെ ഇവ കാണാൻ സാധിക്കും.
5. സൂപ്പർ ബീവർ മൂൺ (നവംബർ 24)
ഈ മാസത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ആകാശ വിശേഷം നവംബർ 24-ന് എത്തുന്ന ‘സൂപ്പർ ബീവർ മൂൺ’ ആണ്. ഈ വർഷം അവസാനത്തോടെ തുടർച്ചയായി എത്തുന്ന മൂന്ന് സൂപ്പർമൂണുകളിൽ ആദ്യത്തേതാണിത്. സാധാരണ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെക്കാൾ വലുപ്പത്തിലും കൂടുതൽ തിളക്കത്തിലും ഇത് അനുഭവപ്പെടും. ചന്ദ്രൻ ഉദിക്കുന്ന സമയത്ത് ചക്രവാളത്തോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുമ്പോൾ സാധാരണയേക്കാൾ വളരെ വലുതായി തോന്നുന്ന ‘മൂൺ ഇല്ല്യൂഷൻ’ (Moon Illusion) പ്രതിഭಾಸവും ഈ ദിവസം ആസ്വദിക്കാനാകും.
നിരീക്ഷണത്തിന് ചില ടിപ്സ്: നഗരങ്ങളിലെ പ്രകാശമലിനീകരണത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ഇരുണ്ടതും തുറന്നതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. നഗ്നനേത്രങ്ങൾക്കൊണ്ട് ആകാശവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ കണ്ണുകൾക്ക് 20-30 മിനിറ്റ് സമയം നൽകിയാൽ കാഴ്ച കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും.
